Foto: TTS - Peter van den Oetelaar

Katholiek Nieuwsblad - André-Mutien Léonard - 1-1-2010 

 

Wat verwacht de Kerk van een katholiek politicus? Dit was het thema van een lezing die ik recent gaf. Mijn inspiratiebronnen waren Leerstellige nota van de Congregatie voor de Geloofsleer aangaande vraagstukken met betrekking tot de activiteiten en het gedrag van katholieken op het gebied van de politiek (2002), het Compendium van de sociale leer van de Kerk (2004) en ook de recente verklaring van de bisschoppen van België Kunt ge de tekenen van de tijd dan niet duiden?. Ik had het vooral over het politieke engagement van katholieken binnen de context van de ‘laïciteit' van de staat.

Laïciteit is een waarde die erkend werd door de katholieke Kerk en behoort tot het erfgoed van de hedendaagse beschaving. Maar er dient gepreciseerd te worden om welke laïciteit het gaat. Er bestaat immers een open en een gesloten laïciteit.

De gesloten laïciteit heeft zich niet alleen van alles wat religie is geëmancipeerd, maar ze bestrijdt ook vaak de godsdienst. Mens en God zijn in die visie concurrenten: er is dus geen plaats voor beiden. Dan is er geen autonomie van godsdienst en staat, maar een alleenheerschappij van de staat. Alles wat door eender welk geloof gedragen wordt, wordt meteen naar de privaatsfeer verbannen.

De open laïciteit daarentegen steunt alles wat mensbevorderend is en wat bijdraagt tot de humanisering van de samenleving. Ze maakt er dus ook geen bezwaar tegen dat iets wat bijdraagt tot het welzijn van de samenleving en inspiratie put uit een religieuze overtuiging, met publieke gelden gesteund wordt. Deze open laïciteit is de echte belichaming van het principe van de scheiding tussen Kerk en staat.

De katholieke morele leer verwerpt de gesloten laïciteit. Zij verwerpt nog duidelijker de laïciteit begrepen als een autonomie ten opzichte van de zedelijke wet. Wanneer dus de Kerk tussenbeide komt in vraagstukken over het sociale en het politieke leven, houdt ze niet op de vereisten na te leven voor een juist begrepen laïciteit. Als ze maar geen politieke macht wenst uit te oefenen, noch de meningsvrijheid van katholieken over contingente vragen wenst te elimineren.

De Kerk wil integendeel het geweten van de gelovigen verlichten, in het bijzonder van de katholieke politici, zodat hun actie steeds de integrale bevordering van de menselijke persoon en het algemeen welzijn moge dienen. Dat is het geval bij wetten aangaande solidariteit in de samenleving, abortus en euthanasie, eerbied voor het menselijk embryo, monogaam huwelijk tussen man en vrouw, echtscheiding, en vrijheid van de ouders bij de opvoeding van hun kinderen.