Bron: Belga

In een interview dat deze week in Knack verschijnt, ontvouwt CD&V-senator Rik Torfs zijn visie op de partij. ‘Ik geloof dat bij de christendemocraten de sleutel voor de samenleving van morgen kan zitten. Op voorwaarde dat de partij grondig wordt vernieuwd. En dan bedoel ik ook werkelijk grondig.’

‘Het verlies van CD&V moet zeker niet worden toegeschreven aan de verwatering van het Vlaamse profiel’, zegt Torfs. ‘We moeten er de komende tijd geen wedstrijd Vlaams, Vlaamser, Vlaamst van maken'.

'Als je een nederlaag hebt geleden, moet je niet proberen om de winnaar te kopiëren, maar moet je diep in je eigen hart kijken en zien waarin je zelf nog gelooft. Ik geloof dat bij de christendemocraten de sleutel voor de samenleving van morgen kan zitten. Op voorwaarde dat de partij grondig wordt vernieuwd. En dan bedoel ik ook werkelijk grondig.’

Er bestaan verschillende strekkingen binnen de partij, aldus Torfs. ‘Sommigen vinden dat onze ideologie nog volledig intact is en dat er niets moet aan veranderen. Anderen vinden dat de ideologie een beetje aan deze tijd moet worden aangepast. Nog anderen, en tot die strekking behoor ik zelf, vinden dat we onze ideologie grondig moeten herdenken'.

'Een beetje cosmetisch opsmukwerk zal niet volstaan. De partij kent een gestage neergang sinds de jaren zestig. Dus je kunt niet blijven zeggen: het christelijk personalisme was onze hoeksteen en dat zal zo blijven. Wat was de centrale boodschap van het christelijk personalisme? Dat je gelooft dat elk individu uniek is en pas volledig zichzelf kan worden in gemeenschap'.

'Het grote probleem met dat personalisme is dat het een te gemakkelijke harmonie veronderstelt tussen individu en gemeenschap. Een moderne christendemocraat moet uitgaan van de mens zoals hij is, niet van de mens zoals hij zou moeten zijn. Vandaag mag de gemeenschap niet meer automatisch primeren op het individu. Vandaag moeten we naar de concrete mens kijken en voor ieder vraagstuk afzonderlijk nagaan wat overweegt: het individu of de gemeenschap?’, aldus Torfs.

Huidig voorzitter Wouter Beke sluit volgens Torfs meer aan bij de wat klassiekere christendemocratie. ‘En daar heb ik het volste respect voor. Wouter is iemand die tenminste over al deze onderwerpen grondig heeft nagedacht. Ik verschil met hem van mening, en ik hoop dat we een open debat kunnen voeren. Niet alleen binnen de partij, maar ook met militanten. Ik wil praten met mensen die nog nooit voor de CD&V hebben gestemd, die denken dat ze dat ook nooit zullen doen, maar die dat bij de volgende verkiezingen tóch zullen doen.’

Is Torfs kandidaat-voorzitter? ‘Ik praat niet over het voorzitterschap. Ik zeg niet dat ik kandidaat ben, maar ik vind ook niet dat ik nu per se moet zeggen dat ik geen kandidaat zal zijn. Ik ben kandidaat-vernieuwer. Ik wil dat er opnieuw een gevoel ontstaat dat vernieuwen niet naief is. Ik vind het niet oké dat de zogenaamde realisten kiezen voor stagnatie en cynisme. En als er een nieuwe voorzitter moet worden gekozen, hoop ik dat de beste wint.’

Joël De Ceulaer

Opmerkelijke regionale verschillen

Bron: Tertio 23/03 

Het aantal tienerabortussen in België blijft elk jaar stijgen, zij het dat Vlaanderen in 2007 een verrassend geboortegolfje kende. Dat blijkt uit een studie van jeugdarts Chantal Kortmann, meldt het christelijk weekblad Tertio vandaag.

Dokter Chantal Kortmann is lid van de parlementaire evaluatiecommissie die werd opgericht na de goedkeuring van de abortuswet, nu precies twintig jaar geleden. Een van de uitgangspunten van de wet was het terugdringen van illegale abortussen bij tieners, vooral door een betere voorlichting over anticonceptie. Zij analyseerde de cijfers van geboorten en abortussen bij tien- tot negentienjarigen tussen 2003 en 2007. In die periode nam het aantal tienerzwangerschappen opvallend toe. “Terwijl het aantal bevallingen bij tienermoeders veeleer stabiel bleef, is het aantal abortussen ongeveer tegelijk toegenomen met het aantal zwangerschappen. Vanaf 2006 zien we bijna voor elke geboorte een abortus.” Er zijn opmerkelijke regionale verschillen. Terwijl in Vlaanderen tot 2007 het aantal zwangerschapsafbrekingen bij tienermeisjes sterker toenam dan het aantal bevallingen, werd in 2007 plots een geboortepiekje geregistreerd. Volgens Kortmann komt dat mogelijk door de ‘babymediahype’ onder invloed van populaire tv-programma’s als Babyboom en De Planckaerts, waarin tienermoeders aan bod kwamen, en is de piek dus eenmalig.

In Wallonië zette de trend van de voorgaande jaren gewoon door: het aantal abortussen bij tieners lag daar in 2007 zelfs hoger dan het aantal bevallingen. In Brussel is dat al sinds 2004 het geval. Bij de prille tienerzwangerschappen – bij meisjes tussen tien en veertien jaar – zijn er voor elke twee kinderen die geboren werden tien abortussen. In die leeftijdscategorie worden elk jaar een twintigtal meisjes moeder. Bij de vijftien- tot negentienjarigen werd zowat de helft van de bijna zesduizend zwangerschappen in 2007 afgebroken.

Globaal bekeken ligt de abortusratio bij tieners zeer hoog, concludeert Kortmann, met een op de twee tienerzwangerschappen in België. “Er is een stijgende trend: van 28 procent bij het begin van de abortusregistratie naar 48,3 procent in 2007. Je kan dus besluiten dat ondanks de preventiecampagnes almaar meer tieners ongepland zwanger worden maar dat het steeds minder aanvaard wordt een tienermoeder te zijn.”
“Alle preventiecampagnes om jongeren aan te zetten condoom of pil te gebruiken en zo ongewenste zwangerschappen te voorkomen, hebben gefaald. Meer nog, ze werken risicogedrag in de hand”, zegt Chantal Kortmann.

________________________________________________________________________________________
20 jaar abortuswet: Mars voor het leven www.28march2010.be

Bron: Zita, 18 maart 2010

Amper 17,2 procent van de Belgen zegt nog vertrouwen te hebben in politici. Dat blijkt uit een rondvraag van het onderzoeksbureau GfK.

Dat bureau organiseert al sinds 2004 een jaarlijkse peiling. Voor het eerst duikt de uitslag nu onder de 20 procent. In Vlaanderen heeft nog 19,5 procent van de mensen vertrouwen in de politiek, in Wallonië is dat nog amper 9,9 procent.

De mensen die in Vlaanderen de hoop nog niet hebben opgegeven, zijn voornamelijk de linkse kiezers (Groen! en sp.a). De rechtse kiezers (N-VA en Vlaams Belang) hebben het minst vertrouwen.

Bron: Tertio, 07-02-2010 - Hans Tytgat

Katholieken in Vlaanderen. Vroeger een afgelijnd geheel, nu heel wat minder. Maar wat denken ze van allerhande maatschappelijke thema’s? Tertio vroeg het hen voor zijn tiende verjaardag, samen met de collega’s van KERK&leven.

De katholieke kerk in Vlaanderen haalde de voorbije maanden geregeld het nieuws: met het afscheid en de opvolging van kardinaal Godfried Danneels, de keuze voor aartsbisschop André-Joseph Léonard, plannen voor een abortuskliniek in Mechelen en de discussie over de protocollaire plaats van de kardinaal. De media creëren zo een beeld van de katholieke gelovige. Maar wat denkt de Vlaamse katholiek zelf? Tertio legde hem een vragenlijst voor over zijn visie op maatschappij en kerk.

Tertio stelde met de collega’s van het weekblad KERK&leven een kerstenquête op. Op de websites van Tertio en Kerknet kon wie dat wou antwoorden op vragen over cultuur, migratie, justitie, economie, onderwijs, het sociaal klimaat en de medische zorg. De vragen en de resultaten van de enquête werden voorgelegd aan het gerenommeerde Nederlandse onderzoeksbureau Kaski. De onderzoekers van de universiteit van Nijmegen zijn erg deskundig in het bestuderen van religie en samenleving. Zij waren een ideale partner om de enquête wetenschappelijk te onderbouwen. Het was de taak van het onderzoeksbureau om daaruit de mening van de ‘kerkbetrokken’ katholiek te distilleren. Kerkbetrokken is wie minstens een keer per maand de kerk bezoekt. In totaal hebben meer dan 1.200 mensen de enquête ingevuld. Om de representativiteit van die groep te vergroten werd een vergelijking gemaakt met de resultaten van de European Social Survey van 2006, waarna de! resultaten werden herwogen. De enquête leidde tot opmerkelijke resultaten. Die werden voorgesteld tijdens de feestzitting van tien jaar Tertio afgelopen zaterdag in Leuven.

De ondervraagde kerkbetrokken Vlaamse katholiek blijkt sociaal behoorlijk progressief. Zo pleit hij voor het verkleinen van de inkomensverschillen, is hij een groot voorstander van meer duurzaamheid, meer zorg voor de zwakke groepen, een eerlijke handel, een grotere zorg voor het psychologische welzijn van de werknemers, een betere mantelzorg en de opvang van hulpbehoevende ouders in het eigen gezin. Solidariteit is heel belangrijk. Cultureel is de Vlaamse katholiek veeleer behoudsgezind. Hij stelt zich terughoudend op ten opzichte van de ik-cultuur en verwerpt individualistische keuzes bij echtscheiding, abortus en euthanasie.

Als praktiserend christen stelt hij zich opvallend en strijdbaar op. Hij houdt een opmerkelijk pleidooi voor het behoud van parochiezalen en van aalmoezeniers in gevangenissen en ziekenhuizen. Hij vraagt dat de visie van de kerk luider in de maatschappij wordt verkondigd. Verder is hij een pleitbezorger voor het weer benadrukken van de K in de oorspronkelijk katholieke verenigingen en staat hij niet afkerig tegenover het opstarten van uitgesproken katholieke scholen. De kerkbetrokken Vlaamse katholiek wil ook zelf zijn verantwoordelijkheid nemen en de handen uit de mouwen steken. Hij vindt dat de parochies zich meer moeten engageren bij de opvang van de mensen zonder papieren en een grotere betrokkenheid moeten tonen bij de opvang en de ondersteuning van armen en zieken in de parochie.

Maatschappelijk is hij vrij kritisch. Hij is niet tevreden over de inburgering van de moslims in zijn land, buitenlandse gevangenen moeten hun straf uitzitten in hun eigen land, hoofddoeken en minaretten zijn voor hem een doorn in het oog. Hij pleit voor een grotere verantwoordelijkheidszin in de samenleving. Zo wil hij jongeren verplichten een burgerdienst te vervullen en moeten sensatiejournalisten aansprakelijk gesteld worden voor wat ze aanrichten. De overheid moet het bijbrengen van fatsoen en respect, stimuleren.

De onderzoekers namen ook enkele deeldomeinen onder de loep. Zij wilden weten hoe de kerkbetrokken Vlaamse katholiek over cultuur denkt. Zijn antwoord was vrij duidelijk. Cultuur staat voor kwaliteit en dus mag het in tijden van crisis ook geld kosten. De subsidiëring met overheidsgeld moet behouden blijven (88 procent). Aan sensatie heeft hij een broertje dood. Journalisten moeten aansprakelijk kunnen worden gehouden voor gemaakte fouten en de VRT zou zich beter focussen op inhoudelijk zinvolle programma’s (97 procent). De drang naar hoge kijkcijfers mag het beleid niet bepalen. Ook over de kwaliteit van de kranten is hij niet te spreken. Zo berichten ze onvoldoende over de grote uitdagingen in de wereld (80 procent).

In veel gemeenten zijn vergaderzalen van De Gilde en De Middenstand verdwenen. Ook de parochiezaal moet steeds vaker plaats ruimen voor een modern cultuurcentrum. De jonge Vlaamse katholiek doet een zeer opmerkelijke oproep. Liefst 97 procent van de ondervraagde -40-jarigen wil dat het parochiaal centrum behouden blijft als christelijk geïnspireerde ontmoetingsplaats. Bij de oudere respondent is het belang ervan iets minder nadrukkelijk (83 procent). Wijst dit op de noodzaak om laagdrempelige, ‘democratische’ ontmoetingsplaatsen te behouden, minder elitair dan het cultuurcentrum?

De voorbije jaren nam het aantal moslims in ons land sterk toe. Niet iedereen is daar gelukkig mee. De onderzoekers wilden graag weten hoe de kerkgebonden katholiek tegenover die nieuwe Vlamingen staat. Op het eerste gezicht is dat vrij positief. 39 procent van de ondervraagden zegt een persoonlijke band te hebben met een of meerdere moslims en dat is opmerkelijk hoog – al denken de Kaski-onderzoekers dat het minder is omdat veel mensen die vraag niet beantwoordden. Toch leidt dat contact blijkbaar tot een zeker scepticisme. Driekwart van de respondenten vindt dat er te veel onaangepaste nieuwkomers zijn, 65 procent pleit voor een verplichte inburgeringcursus in het land van herkomst en 73 procent denkt niet dat de moslims zich zullen aanpassen. Dat zijn opmerkelijke cijfers. Bovendien staat 58 procent achter het hoofddoekenverbod op openbare scholen en vindt 45 procent dat de minaretten moeten worden verboden.

Staat de katholiek dan afwijzend tegenover zijn nieuwe medeburger? De resultaten doen dat vermoeden maar 45 procent vindt dat Vlaanderen onvoldoende gastvrij is. Die gastvrijheid geldt wellicht meer voor de mensen zonder papieren. 87 procent van de ondervraagden vindt het oké dat de kerk het voor deze groep opneemt. Armen moeten trouwens ook in eigen land worden gesteund. 84 procent wil dat de overheid meer geld uittrekt voor ontwikkelingssamenwerking en die vraag klinkt al tientallen jaren in katholieke milieus. De katholiek in Vlaanderen staat welwillend tegenover nieuwkomers. Als vreemdelingen en armen hebben zij recht op gastvrijheid en steun. Daartegenover staat de plicht tot inburgering, en de katholieke Vlaming denkt dat het daar fout loopt met de moslims onder hen.

Ontsnapte gevangenen, stakende cipiers, drugsgebruik binnen de gevangenismuren, overbevolkte cellen, straffeloosheid, wijken waar de politie niet meer durft komen, een gebrek aan enkelbanden. Het justitiebeleid staat ter discussie. Een grote meerderheid van de kerkbetrokken katholieken is voor een strenger vervolgingsbeleid. Daartoe moet de verjaringstermijn van delicten worden afgeschaft (72 procent) en moeten er meer gevangenissen worden gebouwd (81 procent). Investeringen acht men ook nodig in geestelijke gezondheidszorg en reclassering (90 procent). De katholiek vindt het duidelijk belangrijk dat de gevangene zo goed mogelijk begeleid wordt om nadien succesvol in de maatschappij te functioneren. Dat de aalmoezenier daarbij een uitstekende hulp kan zijn, staat buiten kijf. Liefst 96 procent van de ondervraagden vindt dat de overheid meer moet investeren in die vorm van geestelijke begeleiding. De uitbreiding van alternatieve straffen (90 procent) en strafvermindering b! ij goed gedrag (77 procent) moeten eveneens bijdragen tot een betere integratie.In onze gevangenissen zitten heel wat vreemdelingen. De katholiek is daarover zeer duidelijk. Negentig procent wil dat gedetineerde niet-Belgen bij een zwaar vergrijp hun straf uitzitten in hun land van herkomst.

De opwarming van de aarde, het leegroven van ontwikkelingslanden, de niet te stillen honger naar winstmaximalisatie bij de aandeelhouders, de massale uittocht naar lagelonenlanden, het stijgende aantal zelfmoorden bij werknemers. Kapitalisme en economie zitten in een steeds sneller draaiende carrousel waar zelfs de bankencrisis moeilijk een rem op kan zetten. Hoe moet dat verder volgens de Vlaamse katholiek?

Bijna unaniem (95 procent) pleit men voor een goed rentmeesterschap van de aarde. De groene en sociale opvattingen van de katholieken zijn geen loze kreten. Meer betalen voor eerlijke producten of duurzaamheid en minder met de wagen rijden, zijn voornemens die bijna unaniem (85 procent of meer) bijval krijgen, ook al is dit ten koste van de eigen welvaart. De katholiek wil ook dat eerlijkheid en solidariteit weer belangrijker worden dan geld en winst (97 procent). Hij is zeer begaan met betere normen en waarden in het economische handelen en met het welzijn van de werknemer. 94 procent van de ondervraagden doet een oproep aan de bedrijven om meer aandacht te besteden aan het psychische welzijn van de arbeider en de bediende.

Scholen fusioneren tot scholengemeenschappen, geestelijken verdwijnen uit de scholen, onkerkelijke godsdienstleerkrachten, het godsdienstonderwijs vervlakt, het spijbelgedrag, de drugshandel aan de schoolpoorten, de taalachterstand bij allochtone leerlingen. Ook dat laat de Vlaamse kerkgebonden katholiek niet onberoerd. Zestig procent van de katholieken wenst de oprichting van ‘voluit katholieke scholen’ – de idee van broeder René Stockman. De catechese moet bovendien weer een grotere rol spelen in het godsdienstonderwijs. 90 procent wil dat naast informatie ook inwijding in het christendom een doel wordt. Verder meent 83 procent dat het goed zou zijn dat de jongeren gedurende een periode verplicht worden een burgerdienst te vervullen, en dit vooral voor de zwakkeren in de samenleving. Dat moet hun verantwoordelijkheidszin en sociaal gedrag versterken. Dat is een opmerkelijk statement.

Het sociale bloedbad in de automobielindustrie, de lege pensioenkassen, de torenhoge staatsschuld, het schrikwekkende aantal mensen dat in de grootsteden onder de armoedegrens leeft, de stijgende kloof tussen werkenden en niet-werkenden. De katholiek ziet het met lede ogen aan. Bijna allen (96 procent) willen dat de overheid de verschillen tussen rijk en arm verkleint. Om dat te bereiken moeten volgens de katholieken (85 procent) in de eerste plaats de grote vermogens worden belast. Daarnaast vindt bijna driekwart dat de sociale uitkeringen omhoog moeten.

Nagenoeg alle betrokken katholieken vinden dat de parochies concrete sociale initiatieven moeten nemen om de problemen te helpen oplossen. Daaronder valt ook de zorg voor de armen en de zieken in de buurt. Ruim de helft van de katholieken is bezorgd over het wegvallen van priesters in de parochies. Daardoor zou die zorg sterk afnemen. Tot slot: driekwart van de ondervraagden erkent dat relatieproblemen in jonge gezinnen heel bedreigend kunnen zijn voor de kinderen. Daarom is ongeveer driekwart voorstander van een verplichte relatietherapie voor ouders met kleine kinderen bij scheiding.

De euthanasiewet die verder dreigt versoepeld te worden, de lage drempel naar abortus, de financiële problemen die mantelzorgers ondervinden, hulpbehoevende bejaarden die niet meer kunnen rekenen op hun kinderen, de ziekenhuizen waar de geestelijken verdwijnen. Ook over zorg in dit land heeft de katholiek een mening. Niet verwonderlijk is dat een meerderheid van de kerkbetrokken katholieken abortus afwijst. Driekwart zou zijn of haar dochter adviseren een zwangerschap op jeugdige leeftijd niet af te breken. Wel verwonderlijk is dat over euthanasie het standpunt minder eenduidig is. Evenveel katholieken zijn voor als tegen. Opvallend is dat de jongeren die deelnamen aan de enquête euthanasie het sterkst afwijzen (65 procent). Twee derde van de katholieken wenst een strengere wetgeving over abortus en euthanasie. Die wens is bij de ouderen meer aanwezig (80 procent) dan bij jongere katholieken (55 procent). Er is een aanzienlijke groep die niet meer weet of ze nu! voor of tegen euthanasie en abortus moeten zijn (20 procent).

Als het gaat over zorg voor naasten, zijn ze eensgezind. De hulpverlener moet worden beloond voor zijn inspanningen. 90 procent vindt dat mantelzorgers fiscale voordelen mogen krijgen. De tijd dat hulpbehoevende bejaarden door hun kinderen werden opgenomen, lijkt vervlogen. Maar de katholiek denkt er met weemoed aan terug en bepleit weer bij die traditie aan te knopen. 90 procent - onder de -40-jarigen zelfs bijna 100 procent - vindt het wenselijk dat oudere mensen weer binnen hun familie worden verzorgd. Tot slot is de kerkbetrokken Vlaamse katholiek het unaniem eens dat de aalmoezenier niet mag verdwijnen uit het ziekenhuis. Zijn taak is onmisbaar. Bijna 90 procent van de ondervraagden pleit daarvoor.

In de kerstenquête van Tertio en KERK&leven was het niet expliciet opgenomen, maar de onderzoekers konden het wel afleiden uit de profielen: tussen 60 en 70 procent van de ondervraagde katholieken doet vrijwilligerswerk, gemiddeld 24 uur per maand. Het zal u niet verwonderen dat dit vrijwilligerswerk vooral binnen de parochie of christelijke organisaties wordt verricht (60 procent). Ruim 40 procent zet zich daarnaast ook in voor niet-christelijke organisaties. De katholieken delen evenwel een grote zorg. Bijna driekwart van de ondervraagden geeft aan dat het wegvallen van parochiepriesters een te grote druk legt op hun werk in de parochie. Dat biedt meteen stof tot nadenken over vrijwilligerswerk in de parochie van de toekomst.

Bron: KerkNet,15.01.10

Dinsdag is het ontwerp tot wijziging van de Basiswet betreffende het gevangeniswezen eenparig gestemd door de commissie justitie. De meerderheid van de voorgestelde bepalingen heeft betrekking op het tuchtregime van de gedetineerden.
Een gedetineerde kan onder meer als tuchtsanctie opgelegd krijgen dat hij in afzondering moet verblijven. De Basiswet voorziet dat voor de duur van de tuchtsanctie de gedetineerde niet mag deelnemen aan gemeenschappelijke activiteiten, tenzij deze kaderen in het recht van vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing. Het ontwerp wil deze uitzondering schrappen. Volksvertegenwoordiger De Schamphelaere vindt het echter belangrijk dat het recht op godsdienstbeleving voor gedetineerden behouden blijft. Er werd in het ontwerp weliswaar voorzien dat de directeur moet waken over het feit dat de gedetineerde zijn godsdienst of levensbeschouwing individueel kan belijden en daartoe dagelijks het bezoek kan ontvangen van de daarvoor aan de gevangenis verbonden of tot de gevangenis toegelaten vertegenwoordiger van zijn godsdienst of levensbeschouwing, maar dit is volgens De Schamphelaere onvoldoende: “De beleving van liturgische bijeenkomsten is van nature niet individueel, maar wel gemeenschappelijk en bovendien heeft iedereen, volgens de universele verklaring van de rechten van de mens, het recht zijn godsdienst met anderen te belijden”. Daarom diende De Schamphelaere een amendement in dat voorziet dat de directeur aan de gedetineerde kan toestaan om deel te nemen aan vormingsactiviteiten in gemeenschappelijk verband, maar ook aan gemeenschappelijke activiteiten in het kader van de godsdienst of de levensbeschouwing. Het amendement en het ontwerp werden dinsdag unaniem goedgekeurd.

Bron: Belga/GVA, 09/12 

Drie Waalse politieke partijen (MR, PS en Ecolo) pleiten voor een absolute scheiding tussen kerk en staat. Ook Open Vld lijkt voor dat idee gewonnen. Dat wil zeggen dat het kwartet tegen kruisbeelden aan de ingang van een kerkhof is. Ook ambtenaren met een hoofddoek kunnen niet.

De Senaatscommissie Institutionele Hervormingen zal donderdag het wetsvoorstel van PS-senator Philippe Mahoux bekijken om kerk en staat volledig te scheiden. Paul Wille Wille en Jean-Jacques De Gucht steunen Mahoux.

Op een graf wel

Het principe van de scheiding is al verankerd in de wet, maar Mahoux wil ze absoluut maken. Ambtenaren mogen bij de uitoefening van hun functie hun religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen dus niet meer kenbaar maken. Dat verbod gaat ook op voor bijzitters en voorzitters van stembureaus.

Op roerende en onroerende goederen met een openbare bestemming mogen ook geen religieuze tekens meer te zien zijn. Dat geldt ook voor begraafplaatsen (vb. een kruisbeeld aan de ingang), maar een kruis op een zerk zou wel nog mogen.

Te Deum

Bovendien willen de partijen het Te Deum afschaffen, dat jaarlijks wordt georganiseerd naar aanleiding van de nationale feestdag. "Er moet een einde gemaakt worden aan de verwarring tussen de officiële feestdagen, die zich richten tot alle burgers, en religieuze plechtigheden die zich per definitie slechts richten tot een bepaalde categorie onder hen, eventueel een minderheid."

Jean-Jacques De Gucht wil met zijn steun een debat op gang trekken. "Het is niet onbelangrijk dat deze discussie wordt gevoerd. Want er zijn misbruiken. Katholieke ziekenhuizen bijvoorbeeld die weigeren euthanasie toe te passen."

De Raad van State is misnoegd over het voorstel. "Sommige van de regels die naar voren worden geschoven, kunnen tot gevolg hebben dat de vrijheid van mening, de vrijheid van eredienst, de gewetensvrijheid en de godsdienstvrijheid beperkt worden."

Reacties op dit artikel

ACTIE AAN HET MECHELS STADHUIS (Grote Markt op dinsdag 15 december 2009 om 17:30 u.)

Bron: NOS, 23-11-09             

Een man van wie artsen dachten dat hij al ruim twintig jaar in coma lag, blijkt nu toch al die tijd bij bewustzijn te zijn geweest.

Het bewustzijn van de man, een nu 46-jarige Belg, werd door artsen meerdere malen verloren verklaard, terwijl de man in werkelijkheid volledig verlamd was en simpelweg niet zichtbaar kón reageren op de talloze pogingen om hem uit zijn coma te wekken.

Machteloos moest hij aanhoren hoe artsen hem in zijn bijzijn opgaven. "Ik heb het uitgeschreeuwd, maar het was niet te horen", vertelt de man in het Duitse tijdschrift Der Spiegel. De man kan met behulp van speciale computerapparatuur communiceren.

Auto-ongeluk
De man kreeg in 1983 een ernstig auto-ongeluk en lag sindsdien volledig verlamd in het ziekenhuis en was dus niet, zoals de medici dachten, in coma. De onderzoeker die de werkelijke toestand van de man ontdekte, de Belgische neuroloog Steven Laureys, bracht de zaak aan het licht naar aanleiding van een onderzoek dat hij afgelopen zomer afrondde.

Hij concludeerde dat bij zo'n 40 procent van alle 'opgegeven' comapatiënten na nauwkeuriger onderzoek wel degelijk bewustzijnssignalen meetbaar bleken.

"Als een comapatiënt eenmaal het stempel 'buiten bewustzijn' krijgt, komt deze er heel moeilijk nog vanaf", verklaart Laureys de foutieve diagnosestellingen bij veel comapatiënten.

De 46-jarige patiënt is de neuroloog bijzonder dankbaar voor zijn nauwkeurige onderzoek. "Nooit zal ik de dag van mijn 'herontdekking' vergeten. Het was mijn tweede geboorte", aldus de man.

Bron: Belga/Zita, 24 november 2009

Vorig jaar kregen 1.079 mensen in ons land te horen dat ze besmet waren met hiv, het virus dat tot aids kan leiden. Dat zijn drie nieuwe diagnoses per dag. Zo blijkt uit cijfers van het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid die dinsdag verspreid worden, berichten De Standaard en Het Nieuwsblad.

Onrustwekkend is dat het aantal nieuwe diagnoses bij homomannen weer in stijgende lijn zit. "Dat is zo sinds 2001. Jaarlijks stijgt het aantal diagnoses in deze groep met 20 procent", zegt Marleen Zoïle van Sensoa. "Maar in 2007 zagen we een stagnatie en we hoopten dat die zou doorzetten. Dat blijkt niet zo." "Het gros (van de homo's, nvdr.) is zich erg bewust van de noodzaak van veilig vrijen en doet dat ook. Alleen, hiv komt heel veel voor bij homomannen: we schatten dat 1 op de 20 besmet is. Bij hetero's is dat maar 1 op de 20.000", zegt Marc Sergeant, bij Sensoa verantwoordelijk voor preventie bij homomannen. (BEH)

Bron: Belga, 26 oktober 2009

Patrick Vankrunkelsven licht in interviews met verschillende kranten op maandag zijn vertrek uit de politiek toe. De Open Vld-senator noemt onder meer de slaafse opstelling van de regering tegenover Electrabel als voornaamste reden voor zijn vertrek."

Met de grote lijnen en ideeën van de partij kan ik nog steeds instemmen, maar het liep te vaak fout tussen mij en de partij in de concrete dossiers waarmee ik bezig ben: gezondheid en ethische kwesties", zegt Vankrunkelsven. Hij verwijst naar de discussie over een algemeen rookverbod in de horeca. De senator probeerde daarvoor een meerderheid te vinden, maar kreeg geen steun in zijn eigen partij. Ook de aanstelling van collega-senator Jean-Jacques De Gucht als Open Vld-woordvoerder in ethische kwesties zit Vankrunkelsven hoog. "Een pijnlijk moment voor mij. Die jongen komt recht van de schoolbanken." Vankrunkelsven ergerde zich de laatste jaren ook almaar meer aan de gang van zaken in de politiek. Hij verwij de regering een slaafse houding tegenover Electrabel, en stelt vast dat "tal van politici - overigens uit alle traditionele partijen - maar wat graag in de raden van bestuur van Electrabel en aanverwante intercommunales zetelen". "De politiek is in België echt niet goed bezig." (VKB)

’Economie geen doel op zich’

RK-nieuws.net, 21 oktober 2009 (Bron: Cathobel)

LUIK (RKnieuws.net) - ’De economie is geen doel op zich. Zij moet gericht zijn op een integraal en solidair humanisme dat beantwoordt aan het liefdesplan van God’. Dit zei premier Herman van Rompy maandagavond tijdens een conferentie over de recente encycliek Caritas in Veritate van paus Benedictus XVI die gehouden werd aan de Universiteit van Luik. Ook mgr. Schooyans, professor- emiritus aan de UCL,
én de Italiaanse politicus Rocco Buttiglione voerden er het woord.

De conferentie werd georganiseerd door de Koninklijke Kring van Katholieke Studenten van Luik, door de Werkgroep sociale ethiek en het vormingscentrum van het bisdom Luik. De conferentie werd onder meer bijgewoond door mgr. Berloco, apostolisch nuntius, door mgr. Aloys Jousten, bisschop van Luik, én door verscheidene Luikse politici.

Mgr. Schooyans schetste het kader van de encycliek. Rocco Buttiglione stelde onder meer dat er geen echte liefde zonder waarheid is.

Herman Van Rompuy zei dat hij sprak als christen én niet als premier. Hij herinnerde eraan dat paus Benedictus zijn uitspraken over de economie plaatste in het kader van de waarheid. De premier herinnerde er ook aan dat Pilatus zich reeds afvroeg wat de waarheid is. ’Deze vraag staat centraal want de mens vormt niet zijn eigen referentie’, aldus de premier. Van Rompuy herinnerde er ook aan dat de paus duidelijk stelde dat de Kerk geen technische oplossing aandraagt voor de economische crisis maar de vraag stelt naar het waarom, naar de zin van de dingen. ’Wij moeten Caritas in Veritate lezen als een theologisch en spiritueel document’, aldus de premier.

Bron: Bart Maddens - Knack, 19-10-2009

In zijn nieuwste boek Omfloerst separatisme? legt politicoloog Bart Maddens uit hoe de door hem bedachte Maddensdoctrine het logische gevolg is van een proces dat in 1999 in gang werd gezet door de goedkeuring van de vijf Vlaamse resoluties in het Vlaams Parlement. In een interview met Knack neemt Maddens deze week een paar opvallende politieke standpunten in.

'Het Belgische establishment doet er nu alles aan om een Belgisch gevoel bij de bevolking aan te wakkeren. Dat Belgische nationalisme beschikt over de middelen om tegen slechte landgenoten op te treden, en is op die manier dus gevaarlijker dan het Vlaams-nationalisme.'

Over de invoering van een federale kieskring:

'Dat zou van heel Vlaanderen één groot Brussel-Halle-Vilvoorde maken. Dan zouden Franstalige boegbeelden campagne voeren in Tervuren en Huldenberg, in steden als Kortrijk en Gent, langs de taalgrens, aan de kust... Ik zie de kaart van Vlaanderen al hangen in de war room van Olivier Maingain.'

Over samenvallende verkiezingen:

'Het zou me niet verbazen als het samenvallen van de verkiezingen door de Vlamingen als glijmiddel zal worden gebruikt voor de overdracht van meer bevoegdheden. Als het zover komt, zou ik pleiten voor de herinvoering van het dubbelmandaat. Na de verkiezingen zou ieder landsdeel dan eerst zijn eigen regering moeten samenstellen. Samen vormen die dan de confederale regering, net zoals het confederale parlement uit de twee deelstaatparlementen zou bestaan. '

'Tien jaar geleden hebben de Vlamingen een belangrijke hefboom uit handen gegeven om een staatshervorming af te dwingen: de structurele onderfinanciering van het Franstalige onderwijs. Het enige wat daarna nog kon werken om, was wat ik de Van Rompuydoctrine noem: weigeren in de regering te stappen zonder staatshervorming. Een verstandige strategie, maar dat betekende wel dat CD&V - toch een staatsdragende partij - moest pokeren met het voortbestaan van België.'

Over de aangedikte economische crisis:

'Eind 2007 draaide de publieke opinie. De inflatie nam toe, de voedsel- en brandstofprijzen stegen. De mensen werden ongerust, en daar werd gretig gebruik van gemaakt. Ik geloof dat het een en ander werd georkestreerd om de publieke opinie te doen omslaan zodat CD&V alsnog zonder staatshervorming in de regering zou stappen.'.

'De Maddensstrategie werkt een beetje als een selfdenying prophecy. Voor het Vlaamse regeerakkoord was geschreven, leken de Franstaligen op budgettair vlak bijzonder laks. Een begrotingsevenwicht? Dat zouden ze wel bereiken in 2015 of zo. Sinds het Vlaamse regeerakkoord hebben ze echter ingezien dat ze hun communautaire onderhandelingspositie verzwakken als ze hun begroting te veel laten ontsporen.'

Bron: VRT , deredactie.be, 16.10.09

15 procent van de Belgen leeft in armoede. Dat blijkt uit cijfers van de Federale Overheidsdienst Economie. België zit daarmee in de middenmoot van het Europese peloton. Tussen 2004 en 2007 is het aantal arme Belgen ongeveer stabiel gebleven.

Bron: Belga, 9 oktober 2009

In de allereerste peiling van De Standaard en de VRT na de verkiezingen van 7 juni blijft Vlaams Belang achteruitgaan. De partij zakt 2,6 procent tot 12,8 procent, waardoor de partij kleiner wordt dan de N-VA (13,5 pct of +0,2 pct) en pas de vijfde partij in Vlaanderen wordt. CD&V, Open Vld en Groen! winnen elk meer dan een procent.CD&V blijft de grootste Vlaamse politieke formatie met bijna een kwart procent van de stemmen (24,4 pct, +1,2). Open Vld groeit 1,6 procent tot 16,7 procent en wipt daardoor over sp.a, dat nog 0,4 procent krimpt tot 15 procent. Groen! is niet langer de kleinste partij dankzij een winst van 1,7 procent tot 8,5 procent. Dat is 0,4 procent meer dan LDD, die 0,3 procent beter doet dan op 7 juni. De peiling werd afgenomen tussen 21 september en 6 oktober door TNS Media. De foutenmarge bedraagt 2 tot 2,5 procent. 

Geinspireerd door Damiaan

Bron: RKnieuws, vrijdag 25 september 2009

BRUSSEL (RKnieuws.net) - De Sint-Egidiusgemeenschap opent begin oktober het ‘Kamiano-restaurant’ in Brussel. In het parochielokaal achter de Finistèrekerk wordt iedere donderdagavond een gratis warme maaltijd aangeboden aan een vijftigtal daklozen van de Brusselse binnenstad.

‘Kamiano’ was de Hawaiaanse naam van pater Damiaan, die op 11 oktober in Rome wordt heiligverklaard. Met dit restaurant wil Sant’Egidio, in de geest van de grootste Belg en de nieuwe heilige, de armen en uitgestotenen centraal stellen.

Vijftien jaar geleden opende de Sint-Egiusgemeenschap in de aanloop naar de zaligverklaring van Damiaan al het daklozenrestaurant ‘Kamiano’ in Antwerpen.

De Sint-Egidiusgemeenschap is een katholieke lekengemeenschap die door de Kerk is erkend. In 2008 telde ze wereldwijd 40.000 leden en was aanwezig in meer dan zestig landen van alle continenten.

De gemeenschap ontstond in 1968 in Rome op initiatief van Andrea Riccardi die toen een 18-jarige student was. Ze ontleent haar naam aan het kerkje van Sant’Egidio in de wijk Trastevere, waar ook nu nog het centrum van de gemeenschap is gevestigd. De gemeenschap in België werd opgericht door Hilde Kieboom en telt een duizendtal leden. (tb)

Bron: Vandaag.be , 09.09.09

De auditeur van de Raad van State oordeelt dat het hoofddoekenverbod in het Atheneum van Antwerpen onwettig is. De Raad van State volgt meestal het advies van de auditeur.

Begin deze maand stapte een leerlinge van het Koninklijk Atheneum van Antwerpen naar de Raad van State. De auditeur stelt nu dat niet de individuele schooldirectie, maar de inrichtende macht had moeten beslissen over de invoering van het verbod.

Karin Heremans, directrice van het Atheneum van Antwerpen, begrijpt het advies van de auditeur niet. “Het bijzonder decreet voor het onderwijs van de Vlaamse gemeenschap legt juist de autonomie van de schooldirecties vast”, zegt Heremans.

“De schooldirecties zijn wel bevoegd. Ik heb binnen mijn school de juiste procedure gevolgd. Bovendien neemt de raad van het gemeenschapsonderwijs binnenkort een standpunt in over de hoofddoek. De auditeur geeft nu een advies. Ik wacht de beslissing af. Ik vind het wel gek dat de leerlinge pas op 5 september naar de Raad van State stapte en dit niet deed tijdens de bekendmaking van het reglement eind juni.”

Saïda El Fekri van Baas Over Eigen Hoofd (BOEH!) reageert nuchter bij het nieuws. “We blijven met beide voeten op de grond staan”, zegt ze. “Ik hoop natuurlijk op een positieve beslissing van de Raad van State. Volgens mij maakte de directie procedurefouten. Hopelijk kunnen de meisjes met een hoofddoek binnenkort weer naar hun school.”

Normale dag

Het Hobokense atheneum beleefde gisteren een normale schooldag, zonder manifestanten voor de poort. Die schorten hun protest op tot ze met de burgemeester rond de tafel hebben gezeten over op welke manier er betoogd kan worden.

Het hoofddoekendebat ging wel door. Centraal stonden de uitspraken van imam Nordine Taouil in deze krant. Hij wil dat de minister van Onderwijs het verbod opheft. “Die beslissing kán en mág ik niet nemen”, reageerde Pascal Smet (sp. a). “De scholen bepalen zelf hun pedagogisch project. Daar valt ook het hoofddoekenverbod onder.”

"Komen niet terug op verbod"

Dirk De Vondel, de directeur van de Scholengroep Antwerpen, reageert eveneens verrast op de uitspraak van de auditeur van de Raad van State. Terugkomen op de beslissing rond het hoofddoekenverbod doet hij echter voorlopig niet.

"Het gaat om een advies aan de Raad van State en heeft bijgevolg geen kracht van wet. Het is de Raad van State zelf die de uiteindelijke beslissing daarover neemt", aldus De Vondel.

De kans dat de Raad van State het advies volgt lijkt echter groot.

PEDM, SVW

Bron: Belga, 31 augustus 2009

Negen op de tien Vlaamse leerkrachten vinden dat ouders meer hun verantwoordelijkheid in de opvoeding moeten nemen in plaats van alles over te laten aan scholen. Dat blijkt uit een enquête onder 1.027 leerkrachten van opiniepeilingsbureau iVOX in opdracht van Het Nieuwsblad/De Gentenaar.

Maar liefst 81 procent van de Vlaamse leerkrachten vindt dat ouders de opvoeding van hun kinderen te veel aan de leerkrachten overlaten. Meer dan 90 procent zegt dat ouders beter zelf hun verantwoordelijkheid zouden opnemen in plaats van alles over te laten aan de school en de leerkrachten. De steekproef werd genomen onder leerkrachten in het kleuteronderwijs, basisonderwijs en het secundair. De grootste groep liet weten wel tevreden te zijn met de manier waarop er met de ouders wordt samengewerkt. De ondervraagde leerkrachten voelen zich ook sterk gewaardeerd: ongeveer 90 procent voelt zich erkend door leerlingen en door de ouders en een iets kleinere groep (78 procent) voelt zich ook door de schooldirectie gewaardeerd. Slechts 15 procent van de leerkrachten liet weten niet opnieuw in het onderwijs te stappen als ze opnieuw zouden kunnen beginnen. (VKB)

Bron: Oasis (STT) België, 7 augustus 2009

De meeste mensen in België zijn zich niet bewust van de sterke toename van het aantal Thaise massage salons in het land. Deze massage salons hebben rechtstreekse banden met de seksindustrie. Vaak werken er geïsoleerde, kwetsbare, uitgebuite vrouwen. Ook slachtoffers van mensenhandel kom je er tegen. Toen we besloten om dit nader te bekijken vonden we al snel 75 massage salons om te bezoeken. Tijdens het Thaise Nieuwjaar hebben we deze salons samen met een groep vrijwilligers van de christelijke organisatie Serve the City bezocht om cadeautjes uit te delen aan de vrouwen. De vrouwen wisten dit zeer te waarderen, een zei: "nog nooit 

We besloten terug te gaan naar de salons met een nieuwsbrief in het Thai om de vrouwen te helpen in contact te treden met hun naaste omgeving. Hoe meer zij geïntegreerd zijn, hoe moeilijker het is om ze uit te buiten of als slaaf te houden. De vrouwen staan achter het idee. Terwijl wij op bezoek gingen om te vragen wat ze graag zouden zien in de nieuwsbrief vertelde een vrouw over de uitbuiting waaronder ze jaren

geleden had en dat ze velen vrouwen kende in dezelfde situatie. Op het moment helpen we deze vrouw om in contact te komen met de instanties die haar verder kunnen helpen. De eerste Thaise Nieuwsbrief verschijnt deze maand in samenwerking met een kerk uit Brussel, The Well, en een Thaise organisatie in Bangkok, Nightlight.

Wat kan u doen? STT zoekt nog vrijwilligers die de nieuwsbrieven helpen bezorgen. In de massagesalons. Woon je in België en heb je zin om te helpen? Contacteer Stop The Traffik: miet@oasisbe.org

Bron: Zita/Belga, 6 augustus 2009

Uit een onderzoek van de Amerikaanse universiteit van Delaware blijkt dat bijna negen op de tien Belgische politici corruptie vermoeden bij een of meerdere collega's. Dat staat te lezen in De Morgen.

De aanhoudende malaise in de Wetstraat heeft niet alleen het vertrouwen van de Belg in de politiek een knauw gegeven, ook dat van de politici zelf gaat achteruit. Onderzoek toont aan dat ook de hoofdrolspelers van het politieke toneel weinig fiducie hebben in de politieke constellatie. Op de vraag "Hoeveel politici zijn volgens u betrokken bij corruptie?" antwoordt 40,3 procent van respondenten met "een paar", terwijl 46,9 procent "sommige" collega's als corrupt inschat. Een simpele optelsom maakt dat 87,2 procent van de federale parlementsleden en senatoren onraad ruikt bij een deel van hun collega's. "Wat opvalt aan de resultaten is dat weinig politici het bestaan van corruptie ontkennen", vertelt onderzoeker Tibor Tóth. "In andere westerse landen zoals Ierland en Nederland is respectievelijk 28 en 56 procent van de respondenten overtuigd dat er van corruptie nauwelijks sprake is in hun nationale politiek. In België is dat amper 13 procent." (BEH)

Bron: vandaag.be 20 juni - Kirsten BERTRAND

Een 39-jarige vrouw uit Leopoldsburg heeft haar baby verkocht aan een koppel uit Noord-Nederland. Ze kreeg 25.000 euro voor de transactie, zo bevestigen bronnen bij het gerecht. Het parket seponeert de zaak.

Het gerecht kwam de vrouw op het spoor na een reportage op tv. Na verhoor bleek dat ze op 27 juli 2007 in het ziekenhuis van Overpelt was bevallen, maar dat haar zoontje niet in haar gezin woonde.

Kort na de geboorte had ze het meegegeven aan een koppel uit Noord-Nederland, dat ze via het internet had leren kennen. Het kind is verwekt met sperma van de Nederlandse vader.

Parket seponeert

Volgens het politie-onderzoek zijn er sterke aanwijzingen dat de baby voor ongeveer 25.000 euro verkocht werd. Het Hasseltse parket liet weten dat het de zaak seponeert. “Verder geven we geen commentaar,” aldus persmagistraat Sofie Delbroek.

“Er is in ons land helaas geen wet die de verkoop van een kind verbiedt,” reageert strafpleiter Jef Vermassen. Hij vindt het vreemd dat draagmoeder en koopouders in deze zaak vrijuit gaan, terwijl zijn cliënt Bart Philtjens, de biologische vader van Baby D., wél vervolgd wordt omdat hij de draagmoeder vermoedelijk een som betaalde.

Bron: Zita/NB-DS/Belga, 17.06.09

Van honderd strafdossiers over verkrachting blijft er op het einde van de rit welgeteld één veroordeling over tot een effectieve gevangenisstraf. Het overgrote deel van klachten wordt geseponeerd wegens dader onbekend of onvoldoende bewijs. Dat schrijven De Standaard en Het Nieuwsblad woensdag.

Van honderd verkrachtingsdossiers, uit de periode 2001 tot 2007, hebben er uiteindelijk maar vier tot een veroordeling door een Belgische strafrechter geleid. In slechts één geval heeft de dader een effectieve celstraf opgelopen. Dat is volgens psychologe Danièle Zucker een teleurstellend resultaat. Zucker is hoofd van de psychiatrische spoeddienst van het Sint-Pietersziekenhuis in Brussel en bestudeert het criminele brein. De psychologe onderwierp honderd dossiers van verkrachting van een meerderjarige aan een diepgaand onderzoek. De helft ervan (51) is snel afgesloten, omdat de dader niet kon worden geïdentificeerd. Van de andere helft zijn de verdachten wel bekend, maar is er in het merendeel (45 dossiers) onvoldoende bewijs. In vier gevallen leidde het gerechtelijk onderzoek tot een veroordeling, met een gevangenisstraf van 18 maanden tot drie jaar. Drie veroordelingen waren volledig met uitstel. Slechts in één dossier moest de dader effectief naar de cel. (DWM)

C‘axent stoort zich aan houding CD&V-fractie inzake de uitspraken van de paus over aids in Afrika

C'axent, 30.04.2009 - vk

Recentelijk heeft de Kamer van Volksvertegenwoordigers zich in meerderheid negatief uitgelaten over de uitspaken van de paus op zijn reis naar Afrika over de aids-bestrijding in dat continent en het gebruik van condooms. De kamer heeft gemeend de uitspraken van de paus onaanvaardbaar te noemen. De CD&V kamerfractie heeft de resolutie goedgekeurd. Lees verder.

Bron: Belga, 24/04/2009

Bron: DeRedactie.be, ma 23/03/09

Wim Distelmans, de voorzitter van de euthanasiecommissie, vindt dat de euthanasiewetgeving voor sommige erg oude bejaarden verruimd zou moeten kunnen worden. Vooral de huidige invulling van "ondraaglijk lijden" moet herbekeken worden.

Amelie van Esbeen uit Merksem is 93 en is naar eigen zeggen "helemaal op". De vrouw is niet ongeneeslijk ziek, maar lijdt aan een heleboel kwaaltjes die samen haar leven ondraaglijk maken. De vrouw wil sterven, maar volgens de letter van de wet komt ze niet in aanmerking voor euthanasie. Ten einde raad probeerde ze zelfmoord te plegen, wat mislukte. Nu is ze aan een hongerstaking begonnen. Ze wil het debat over euthanasie aanzwengelen. Lees meer

Reactie C'axent:

In plaats van weerloze mensen het gevoel te geven dat ze overbodig zijn en dat er geen oplossingen zijn voor allerlei kwaaltjes behalve een vervroegde dood, zou er beter meer aandacht geschonken worden aan palliatieve zorg en aan het liefdevol omringen van mensen aan het einde van hun leven. KV

.

GVA 18.03.2009

Eén joint per dag roken, is volgens de Vereniging voor Alcohol en andere Drugsproblemen (VAD) niet problematisch. Dokters en het Vlaams Platform tegen Drugs reageren verbolgen op dat advies. Lees verder