CD&V, de paus, AIDS en condooms

C‘axent stoort zich aan houding CD&V-fractie inzake de uitspraken van de paus over aids in Afrika

C'axent, 30.04.2009 - Vincent Kemme

Recentelijk heeft de Kamer van Volksvertegenwoordigers zich in meerderheid negatief uitgelaten over de uitspaken van de paus op zijn reis naar Afrika over de aids-bestrijding in dat continent en het gebruik van condooms. De kamer heeft gemeend de uitspraken van de paus onaanvaardbaar te noemen. De CD&V kamerfractie heeft de resolutie goedgekeurd.

C’axent stoort zich aan de opstelling van de Kamer en de CD&V fractie in het bijzonder omdat deze op onzorgvuldige berichtgeving en onjuiste informatie is gebaseerd. Bovendien heeft een kerkelijk leider het volste recht zich uit te spreken over morele zaken en komt het de politiek niet toe daar een oordeel over te vellen. Dat de paus deze uitspraken als staatshoofd zou hebben gedaan blijkt uit niets.

Wat zei de paus nu eigenlijk in het vliegtuig op weg naar Kameroen? “Ik ben van mening dat het aids-probleem niet alleen met geld en publiciteitsslogans kan worden overwonnen. Als de menselijke dimensie buiten schot blijft, als Afrikanen niet helpen, kan het probleem niet verholpen worden door het distribueren van voorbehoedsmiddelen: integendeel, zij zullen het probleem verergeren.” In haar kritiek baseert de CD&V fractie zich eenzijdig op een reactie van een aantal wetenschappers op deze uitspraak in het medisch tijdschrift de Lancet, dat de paus bekritiseert op zijn standpunt over aids-bestrijding in Afrika. Daartegenover staan bijvoorbeeld de gegevens die Edward C. Green, medisch antropoloog verbonden aan de Harvard School of Public Health en directeur van het onderzoeksproject aids-preventie aanreikt. Deze meldt dat het aids-programma van de Verenigde Naties na onderzoek geen bewijs heeft gevonden voor de stelling dat condooms effectief zouden zijn in de aids-bestrijding. Bovendien citeert hij artikelen in andere vaktijdschriften, zoals Science, The Lancet en British Medical Journal, die hebben bevestigd dat condooms niet hebben geholpen ter bestrijding van aids-epidemieën die, zoals in Afrika, hele bevolkingen treffen. In een gezamenlijke verklaring in 2004 bevestigden zo’n 150 aids-experts uit de hele wereld, alsmede vertegenwoordigers van de Verenigde Naties, de Wereldgezondheidsorganisatie en de Wereldbank dat de eerste prioriteit van seksueel actieve volwassenen de bevordering van wederzijdse trouw zou moeten zijn. Bovendien zijn progressieven en conservatieven het erover eens dat condooms geen antwoord zijn voor kwesties die in Afrika nog altijd kritiek zijn, zoals seks tussen generaties, gelijkheid tussen geslachten en de beëindiging van huiselijk geweld, verkrachting en seksuele dwang.

Wat heeft in Afrika wel geholpen, aldus Green? Strategieën gericht op wederzijds trouwe monogamie of in elk geval een vermindering van het aantal partners, met name gelijktijdige ‘gesloten’ of trouwe polygamie kan ook werken. In theorie zou bevordering van condoomgebruik overal moeten werken. En intuïtief zou enig condoomgebruik beter moeten zijn dan geen gebruik. Maar dat blijkt niet uit het onderzoek in Afrika.
Hoe komt dat, vraagt Green zich af? Een van de redenen is ‘risicocompensatie’. Als mensen denken dat ze in elk geval een deel van de tijd veilig zijn door condooms te gebruiken, gaan ze juist aan riskantere seks doen. Een andere factor is dat mensen zelden in vaste relaties condooms gebruiken, omdat dit op een gebrek aan vertrouwen zou wijzen. Maar juist die vaste relaties veroorzaken de ergste epidemieën in Afrika. De meeste hiv-infecties zijn dan ook te vinden bij de gewone bevolking, niet bij groepen met een verhoogd risico zoals prostituees, homoseksuele mannen of drugsgebruikers. Green, die zegt geen tegenstander van condooms te zijn, en ook niet katholiek is, komt tot de conclusie in een artikel in het Nederlandse NRC Handelsblad van 31 aart jl., dat de paus simplexen ‘gelijk heeft’.

 

C’axent vindt het dus volstrekt ongefundeerd dat de Kamer van Volksvertegenwoordigers - zelfs met inbegrip van de CD&V fractie - zich hebben laten verleiden tot een ‘onaanvaardbaar’ inzake de pauselijke uitspraken. De wetenschappelijke discussie is in volle gang, maar lijkt het gebruik van condooms ter bestrijding van aids eerder te gaan ontraden. Als die wetenschappelijke conclusie boven komt drijven, dan ziet C’axent geen reden om de paus het recht te ontzeggen om die visie uit te dragen. Kerk én politiek zouden erbij gebaat zijn als de werkelijke feiten aan de basis liggen van kerkelijke dan wel politieke uitspraken, en niet wat er aan tendentieuze berichtgeving in een enkel wetenschappelijk of niet-wetenschappelijk tijdschrift verschijnt. Daarmee maakt de politiek zich uiteindelijk ongeloofwaardig en het benadeelt de belangen van de burger, in dit geval de Afrikaanse burger, zijn en haar recht op gezondheid en effectieve aids-preventie.